Baza danych to zbiór danych, czyli odpowiednio zorganizowanych informacji, który można przetwarzać (np. modyfikować, porządkować, wyszukiwać; szybki dostęp, zarządzanie i analizę danych) za pomocą programów komputerowych. Są fundamentem działania niemal każdej aplikacji, strony internetowej czy systemu informatycznego.
Dane w bazie przechowywane są w tabelach, które składają się z wierszy zwanych rekordami i kolumn zwanych polami.
Pole – odpowiednik nazw kolumn tabeli, służy do opisów poszczególnych elementów bazy np. w bazie, którą stanowi zbiór książek polami mogą być: tytuł książki, autor, nazwa wydawnictwa, rok wydania, nr wydania itd.
Rekord – wiersz tabeli zawierający zbiór informacji na temat jednego obiektu np. książka opisana wszystkimi polami
Podstawowe narzędzia bazy danych takie jak sortowanie, filtrowanie, wyszukiwanie, możemy uzyskać w zykłym arkuszu kalkulacyjnym np. Excel, Arkusze Google.
Tabela opracowana w arkuszu kalkulacyjnym będzie miała dostępne narzędzia baz danych (np. sortowanie, filtrowanie) jeśli spełni następujące warunki:
nazwy pól muszą zajmować tylko jeden wiersz tabeli,
pod wierszem nagłówkowym tabeli nie może być pustego wiersza,
każdy rekord należy wpisywać w oddzielnym wierszu,
z prawej i lewej strony tabeli nie powinno być żadnych informacji,
należy zostawić chociaż jedną pustą kolumnę i jeden pusty wiersz pomiędzy tabelą a innymi danymi w arkuszu,
wskazane jest, aby wiersz nagłówkowy był sformatowany inaczej niż reszta danych w tabeli.
Ćwiczenie 1. Wykonaj poniższe polecenia – każde na oddzielnej karcie arkusza kalkulacyjnego.
Polecenie 1: Utwórz bazę danych tworząc tabelę w dowolnym arkuszu kalkulacyjnym (np. Excel lub Arkusze Google - oba programy dostępne za darmo w wersjach chmurowych przez One Drive lub Dysk Google) . Powinna ona zawierać informacje o 10 fikcyjnych osobach, typu: imię, nazwisko, znak zodiaku, płeć, hobby, liczba rodzeństwa.
Polecenia 2: Uporządkuj dane w tabeli alfabetycznie wg nazwisk.
Polecenie 3: Uporządkuj dane w tabeli najpierw wg płci, a następnie wg znaku zodiaku.
Polecenie 4: Korzystając z polecenia znajdź, wyszukaj w tabeli znak zodiaku rak.
Polecenie 5: Wykonaj operację, w wyniku której w tabeli zostaną wyświetlone wszystkie informacje o dziewczynach.
Polecenie 6: Wykonaj operację, w wyniku której w tabeli zostaną wyświetlone wszystkie osoby, które mają co najmniej dwoje rodzeństwa. Osoby powinny być wyświetlane alfabetycznie wg nazwisk.
Polecenie 7: wyświetl w tabeli wszystkie informacje o chłopcach, którzy są spod znaku Koziorożca i Barana.
Wskazówki do ćwiczenia na przykładzie Excela (poszczególne narzędzia mogą różnić się w zależności od wersji programu); w innych programach jest bardzo podobnie (np. Arkusze Google, Libre Office); każdy program ma w menu Pomoc, wpisując np. hasło sortowanie wyświetla się instrukcja jak to zrobić.
Sortowanie
na wstążce wybrać kartę Narzędzia główne, w grupie Edycja kliknąć przycisk Sortuj i Filtruj, Sortuj od A do Z
lub wybrać kartę Dane i w grupie Sortowanie i filtrowanie kliknąć ikonę Sortuj od najmniejszych do największych lub Sortuj od największych do najmniejszych; klikając przycisk Sortuj w oknie dialogowym można wybrać kolumnę wg której chcesz sortować, jak i porządek sortowania
Jeżeli chcemy posortować wg 2 kolumn należy:
w oknie dialogowym ustalić nazwę pierwszego pola i porządek sortowania, w polu następnie według wybrać nazwę drugiego pola i ustalić kolejność sortowania,
w oknie dialogowym należy ustalić parametry do sortowania np. wg pola Autor, a następnie kliknąć przycisk Dodaj poziom i wybrać nazwę drugiego pola oraz Kolejność
Wyszukiwanie proste w bazie danych
ze wstążki karta Narzędzia główne/grupa Edycja/ polecenie Znajdź i zaznacz/ Znajdź (w oknie wpisz szukaną nazwę i kliknij przycisk Znajdź wszystko)
Wyszukiwanie przy użyciu filtrów
Stosuje się, gdy chcemy wyodrębnić określony podzbiór tzn. elementy spełniające określone kryteria (np. wszystkie osoby o określonym imieniu).
Klikamy w komórkę tabeli
karta Dane/ grupa Sortowanie i filtrowanie/ polecenie Filtruj/ rozwijając strzałkę w wierszu nagłówkowym odznacz pole wyboru Zaznacz wszystko i określ kryteria wyszukiwania
Pozostałe elementy tabeli zostaną czasowo ukryte.
Aby ponownie obejrzeć zawartość całej tabeli należy odznaczyć wybrany wcześniej element
Aby usunąć strzałki autofiltra: Dane/ Sortowanie i filtrowanie – kliknij przycisk Filtr
W 2025 roku dane z przeglądarek są jednymi z najcenniejszych zasobów cyfrowych. Oto jak są pozyskiwane i wykorzystywane:
Jakie dane są zbierane?
Historia przeglądania – odwiedzane strony, czas spędzony na nich, kliknięcia.
Pliki cookies i fingerprinting – identyfikacja użytkownika bez logowania.
Dane lokalizacyjne – na podstawie IP lub GPS (jeśli przeglądarka ma dostęp).
Dane urządzenia – typ przeglądarki, system operacyjny, rozdzielczość ekranu.
Dane formularzy – wpisywane e-maile, imiona, numery telefonów (jeśli nie są szyfrowane).
Kto handluje tymi danymi?
Agencje reklamowe – kupują dane, by lepiej targetować reklamy.
Brokerzy danych – firmy specjalizujące się w gromadzeniu i sprzedaży danych z różnych źródeł.
Platformy analityczne – wykorzystują dane do tworzenia raportów rynkowych i prognoz.
Jak wygląda proces handlu?
Zbieranie danych – przez skrypty śledzące (np. Google Analytics, Meta Pixel).
Agregacja i anonimizacja – dane są łączone i często pozbawiane bezpośrednich identyfikatorów.
Sprzedaż lub wymiana – dane trafiają do platform DSP (Demand-Side Platform) lub DMP (Data Management Platform).
Wykorzystanie w kampaniach – reklamy są personalizowane na podstawie profilu użytkownika.
Przykładowe pytania?
Czym są bazy danych?
Po co przeglądarki zbierają dane?
Kto najwięcej zarobił na handlu danymi?